على زمانى قمشه اى

63

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

السّلام » داشته كه باقى نمانده است ، كتاب ديگر يحيى « الرجوع و الهبوط » نام داشته كه شهمردان رازى از آن ياد كرده است ، و حاجى خليفه و كوركيس عوّاد رساله‌اى در اسطرلاب نيز به او نسبت داده‌اند . 2 ) ابو الحسن على بن يحيى ، بزرگترين پسر يحيى ، لقب منجم ، از اين فرد به بعد به تمامى افراد اين خاندان اطلاق شده است ، او در سال 200 ق به دنيا آمد و همچون پدرش به دربار عباسى راه يافت و ارتباط خود را با آنجا حفظ كرد . يكى از مهم‌ترين كارهاى او تأسيس مجموعه فرهنگى « خزانة الحكمة » براى فتح بن خاقان ، از وزراى متوكل است كه ظاهرا ابو معشر بلخى ( متوفى 272 ق ) نيز در آنجا كارهاى نجومى خود را انجام مىداده است . ابو الحسن به پزشكى ، موسيقى ، و شعر علاقه داشت و مشوق كارهاى علمى بود ، به‌طورى كه قسطا بن لوقا براثر تشويق‌هاى او كتاب « فى المدخل الى علم الهندسه » و ثابت بن قره كتاب « فى ما سأله ابو الحسن على بن يحيى المنجم من أبواب علم الموسيقى » را براى او تأليف كردند ، ابو الحسن در 275 ق در شهر سامرا درگذشت و همان‌جا به خاك سپرده شد . آثار ابو الحسن عبارت‌اند از : اخبار اسحاق بن ابراهيم موصلى ، كتاب الطبيخ الشعراء القدماء و الاسلاميّين ، كه مهم‌ترين اثر او و دربارهء سبك‌هاى عربى بوده است ابو الحسن شعر نيز مىسرود و چند بيتى نيز به‌مناسبت اعمال كبيسه در تقويم در زمان خليفه متوكّل ( 232 - 247 ) سروده كه ابو ريحان بيرونى آن را در « آثار الباقية » نقل كرده است . 3 ) ابو احمد يحيى بن على بن يحيى ابى منصور المنجم ، يكى از چهار فرزند ابو الحسن على بن يحيى در 241 ق به دنيا آمد ، عمده شهرت او به سبب پرداختن به ادبيات و موسيقى است ، او در دربار معتضد ( حك 279 - 289 ) و